لوگو
جستجو
82 دقیقه

مراحل تربیت(۱) (جلسه پنجم)

دکتر خسرو باقری

23 دقیقه

دسترسی به سخنرانی


فایل سخنرانی
aparat
Youtube

مشخصات کلی سخنرانی

  • موضوع سخنرانی:

    مراحل تربیت(۱) (جلسه پنجم)

  • سال انتشار:

    1400

  • سخنران :

    دکتر خسرو باقری

  • مخاطب:

خلاصه سخنرانی

در این جلسه، محور بحث در مورد مراحل تربیت و مراحل رشد بود. ابتدا تاکید شد که مسئله «مراحل» به لحاظ تربیتی مهم است، زیرا با توجه به ویژگی‌های خاص هر مرحله، باید رویکردهای مناسب تربیتی اتخاذ کرد. مراحل رشد با مراحل تربیت یکی نیستند؛ اما تربیت نمی‌تواند بدون در نظر گرفتن مراحل رشد کودک پیش رود. در ادامه به تفاوت مراحل رشد (تحولات جسمی و ذهنی کودک) و تربیت (ارز‌ش‌ها، آرمان‌ها و مطلوبیت‌ها) اشاره و تاکید شد این بحث هم جنبه‌ی درونی دینی دارد و هم برون دینی. درون‌دینی یعنی در قرآن و احادیث، راجع به مراحل رشد و مراحل تربیت چه دیدگاه‌هایی مطرح شده است و برون دینی دیدگاه‌های روان‌شناسان در این‌باره است. در این قسمت، چالش‌های حدیث «سه هفت سال» در مراحل تربیت، مطرح و حدیث مراحل چهارگانه‌ی «اسلام، ایمان، تقوا و یقین» به عنوان آموزه‌ای که در بحث مراحل تربیت می‌توان به ان استناد کرد، مطرح گردید. در ادامه، در مورد مفهوم تقوا و عاملیت بر اساس مراحل تربیت و رشد توضیحاتی داده شد. در دوران کودکی عاملیت به معنای انتخاب عمل و مسئولیت‌ در برابر آن، هنوز شکل نگرفته است و با بلوغ این مفهوم کم کم شکل می‌گیرد. بنابراین، کودکی دوران «آمادگی و تکوین» عاملیت است.

نکات برجسته سخنرانی

-      لزوم توجه به اصل «مرحله» در تربیت ۰۰:۰۶:۰۵

-      تفاوت میان مراحل رشد و مراحل تربیت ۰۰:۰۹:۱۰

-      جنبه‌ی درون‌دینی و برون‌دینی مراحل تربیت و رشد ۰۰:۲۳:۲۵

-      مراحل رشد در قرآن و احادیت ۰۰:۲۵:۰۰

-      مراحل تربیت در احادیث و چالش‌های آن ۰۰:۳۵:۲۰

-      توضیحاتی در مورد مفهوم تقوا ۰۰:۵۰:۲۲

-      توضیح مفهوم عاملیت و شکل‌گیری آن در کودکی و بلوغ ۰۱:۰۱:۰۰ 

منابع نامبرده شده در طول سخنرانی

پیاژه، اریکسون، برونر، فروید، کانت، ارسطو، علامه طباطبایی

پرسش و پاسخ های مطرح شده در حین سخنرانی :

آگاهی و ارزیابی این منابع ضروری است، چون در تربیت اسلامی این منابع وجود دارند و گاهی به آن‌ها ارجاع می‌شود. این آگاهی مانع برخورد منفعل یا بدون نقد نسبت به این مطالب می‌شود. اگرچه انتظار نمی‌رود قرآن و حدیث تمام جزئیات را ارائه دهند، اما کلیاتی با ترتب منطقی (مثل اسلام، ایمان، تقوا، یقین) می‌توانند مفید باشند، به شرطی که جای مطالعات علمی را نگیرند.

خشیت و حتی تقوا در مراحل بالاتر است و در کودکی مطرح نمی‌شود.

بلوغ قله دوران کودکی است، کودک با بلوغ به دامنه کوه می‌رسد و نه پایان مسیر رشد. پس از بلوغ کودک باید بر تصمیم‌ بگیرد که مثلا نماز خواند یا نه. نه اینکه به صورت مکانیکی شروع کند به نماز خواندن کامل و... بنابراین نمی‌توانیم از او انتظار یا درخواستی داشته باشیم.

شناخت بُعد آگاهی و فهم است، در حالی که اراده بُعد تصمیم‌گیری است. ممکن است شناخت و تمایل وجود داشته باشد ولی تصمیم گرفته نشود.

در دیدگاه برخی بزرگان، اراده گاه به شوق اکید یا عقل عملی فروکاسته شده و حتی نگاه رفتارگرایانه دیده می‌شود، در حالی که عمل را باید به‌عنوان پدیده‌ای وجودی با ریشه‌ها و مبادی دید، نه صرف رفتار یا اعتبار شرعی.

بله، رشد حرکت از جبر به اختیار است و این امر تکوینی به همه داده شده و با مفهوم عاملیت هماهنگ است.

نظرات مخاطبین در مورد کتاب مراحل تربیت(۱) (جلسه پنجم)

0 نظر