تق تق ما! گاوهایی که تایپ می کنند

براون کشاورز، با مشکلی مواجه شده است؛ گاوهایش یاد گرفته‌اند که تایپ کنند! آن‌ها یادداشت‌هایی برای او می‌گذارند و خواسته‌هایی دارند. کشاورز حاضر نیست به خواسته‌های گاوها تن دهد، در نتیجه گاوها اعتصاب می‌کنند و از دادن شیر خودداری می‌کنند. زمانی که تایپ کردن و اعتصاب به مرغ‌ها هم سرایت می‌کند، مشکل کشاورز جدی‌تر می شود. باید دید براون کشاورز به درخواست آنها توجه می کند؟

 یکی از لوازم زندگی اجتماعی، موازنه حق و تکلیف و تلاش برای ادای آن است. بسیاری از ناهنجاری ها در روابط انسانی به دلیل بر هم خوردن این موازنه است. یکی از مولفه های مهم در حفظ این موازنه، جرات ورزی و ایستادگی برای حق است. چه بسیار ظلم های پایدار که به دلیل همین عدم ایستادگی ها و ترس ها، نهادینه شده اند و چه بسیار حق ها که به دلیل همین مقابله نکردن ها پایمال شده اند. اما این مقابله و ایستادگی که نیازمند قوت روحی قابل توجه است، از کودکی در افراد نهادینه می شود. از همین روست که تقویت قابلیت جرات ورزی و ایستادگی برای حق باید از دوران کودکی صورت پذیرد.

توجه به حقوق خود و دیگران و تلاش برای احقاق این حقوق یکی از ابعاد مهم این موازنه است. در این میان، شناخت راههای ایستادگی محترمانه و تلاش برای احقاق حق، امر مهمی است. کاب «تق تق ماااا گاوهایی که تایپ می کنند» در بستری طنزآمیز، راههای ایستادگی برای حق را در معرض دید بچه ها قرار دهد. داستان، قصه گاوهایی است که سالهای سال برای کشاورز براون شیر می دهند اما از حداقل حقوق حیوانات مثل گرم بودن طویله هم برخوردار نیستند. اینکه قهرمانهای اصلی قصه، حیوانات هستند، ماجرا را تلطیف کرده و طنز قصه هم از وجوه جدی مساله کاسته است و آن را برای کودکان، قابل بیان ساخته است.

مقابله منطقی، زیبا و در عین حال خنده دار گاوها و غازهای مزرعه با روند زورگویی آقای براون، در درون خود، بینش های مختلفی دارد که قابل گفتگو و تمرین با کودکان است. نخست، حساس شدن بچه ها به حقوق خود. این حساسیت می تواند آنها را از لاک خجالت و ظلم پذیری خارج کند و آماده مواجهه با موقعیت های ناعادلانه سازد. این موقعیت ها ممکن است در زیست روزمره آنها در مدرسه به صورت قلدری بروز کند یا در آینده زندگی آنها پیش آید. در گام دوم و پس از دریافت ظالمانه بودن یک رابطه، تلاش برای تغییر هندسه این رابطه و مبارزه با ظلم و ایستادگی برای احقاق حق است. اقداماتی که در هر محله، گاوها و غازها انجام می دهند و هوشمندی خاصی که در این ایستادگی از خود نشانمی دهند می تواند در عین لذت، برای بچه ها درس آموز باشد و در موقعیت های منحصربفرد زندگیشان به نحوی مشابه، بکار آید. در این میان، نقش وحدت کلمه، گفتگو و هم صدایی در این ایستادگی، پررنگ نشان داده می شود.

کتاب "تق تق ما.. گاوهایی که تایپ می کنند" همانگونه که در بخش پیشین بیان شد، متمرکز بر ارزش های اخلاقی مختلفی چون توجه به حقوق دیگران، ایستادگی برای حق، جرات ورزی و مقابله با زورگویی و اتحاد، گفتگو و طرح مساله است. در ادامه، با تمرکز بر این ارزش ها، گفتگوها و روند فعالیتهای همراه با خوانش کتاب، آمده است. لازم به ذکر است بیشتر این گفتگوها باید پس از یک دور خواندن قصه صورت پذیرد و غیر از ارتباط اولیه، بقیه پرسشها به پس از خوانش کتاب منتقل شود. در صورت لزوم پس از یک دور خواندن و برای آغاز گفتگوها می توان به کتاب برگشت و روی بخش های بیان شده، تمرکز کرد.

الف- جلب‌توجه کودک به قصه:

برای شروع از طرح روی جلد کتاب شروع کنید. می توان از بچه ها پرسید مگر گاوها هم تایپ می کنند؟ به نظرت در حال تایپ چه موضوعی هستند؟ آیا تا حالا شده برای اینکه بخواهی با کسی حرف بزنی برایش نامه بنویسی؟ چه وقت هایی بهتر است آدم حرفش را از طریق نامه به دیگری بزند.

ب- توجه به حقوق دیگران:

اولین چیزی که در خواندن کتاب توجه خواننده را جلب می کند اولین نامه ای است که گاوها برای براوون کشاورز نوشته اند؛ نامه ای محترمانه که در آن درخواست هایشان را مطرح کرده اند. اما براوون کشاورز در واکنش به این نامه می گوید: «اصلا. حرفش را هم نزنید خبری از پتوی برقی نیست». پرسشی که اینجا می توان از بچه ها پرسید این است که : آیا براوون کشاورز حق داشت به گاوها این جواب را بدهد؟ آیا می توانست جواب بهتری بدهد؟ به نظر تو آیا گاوها حق داشتند به کشاورز اعتراض کنند؟ چرا؟ وقتی کسی از شما درخواستی دارد شما چگونه نشان می دهید که به درخواست او توجه کرده اید؟چگونه متوجه شویم چه در خواستهایی را جواب مثبت دهیم چه درخواستهایی را نه؟ این پرسشها می تواند راه را برای بحث درباره حقوق افراد و حد و مرزهایش بگشاید.

ج- جرات ورزی و ایستادگی برای حق:

بعد از اینکه براوون کشاورز بدون هیچ دلیلی به درخواست گاوها برای پتوی برقی جواب رد می دهد، گاوها کوتاه نمی آیند و تصمیم می گیرند اعتصاب کنند. اعتصاب می کنند و شیر دادن را متوقف می کنند. در اینجا می توان بحث هایی ناظر بر راههای بیان خواسته و راههای مبارزه با زورگویی را مطرح کرد. برخی از این موضوعات می تواند بدین قرار باشد: اینکه اگر حرف و خواسته ای به جا داریم نیابد کنار بکشیم و ساکت باشیم، اینکه اگر به خواسته مان توجه نشد موضوع را رها نکنیم و برای گرفتن خواسته مان پافشاری کنیم. همچنین صحبت در مورد شیوه های پافشاری و بیان منطقی درخواست می تواند بچه ها را با راههای قابل دفاع مبارزه با زورگوییو احقاق حق آشنا کند. برخی از پرسشهای مرتبط می توانند اینها باشند: چرا حیوانات مزرعه مجبور شدند اعتصاب کنند؟ چگونه این کار را انجام دادند؟ آیا تابه‌حال شده کسی وسایل تو را به‌زور از تو بگیرد؟ تو چه‌کاری انجام دادی؟ به نظرت برای اینکه دیگه آن رفتار را تکرار نکند، باید چه کار کرد؟

د- اتحاد و همدلی:

در ادامه داستان به نامه ای برخورد میکنیم با این مضمون: «براوون عزیز مرغ ها هم سردشان است و پتوی برقی می خواهند با احترام گاوها». در همین جاست که می بینیم موضوع به گاوها محدود نمی شود و نوبت بیان درخواست مرغ هاست.گویی حیوانات مزرعه به این نتیجه رسیده اند که اگر با هم متحد شوند و سراغ کشاورز بروند موفق تر خواهند بود. در این قسمت می توان پرسید به نظر تو اگر تعداد حیواناتی که اعتصاب می کنند بیشتر باشد کشاورز به آنها توجه بیشتری می کند با تعدادشان کمتر باشد؟ چرا؟

ه)گفتگو و طرح مساله:

حالا هم گاوها و هم مرغ ها به اتفاق اعتصاب می کنند. نامه ای که کشاورز در جواب اعتصاب آنها می نویسد این است:«گاوها و مرغ های عزیز، خبری از پتوی برقی نیست. شما گاو و مرغ هستید. من هم از شما شیر و تخم مرغ می خواهم. با احترام براون کشاورز.» به نظر می رسد کشاورز هیچ گونه حقی برای حیوانات مزرعه اش قائل نیست و به خود اجازه می دهد هر جور خواست با آنها رفتار کند. اینجا می توان به اهمیت موضوع گفتگو و بیان مساله اشاره کرد اینکه ممکن است دوست ما درخواستی داشته باشد که از نظر ما غیرمنطقی است ولی وقتی با او صحبت می کنیم متوجه علت و اهمیت درخواست می شویم. از سوی دیگر، این بخش می تواند به نوع حضور ناعادلانه انسان روی کرده زمین و نحوه رفتار ظالمانه او با سایر حیوانات نیز اشاره داشته باشد.

منطق پرسش و گفتگو: برقراری رابطه اولیه

پرسش های اصلی: مگر گاوها هم تایپ می کنند؟ به نظرت در حال تایپ چه موضوعی هستند؟ آیا تا حالا شده برای اینکه بخواهی با کسی حرف بزنی برایش نامه بنویسی؟ چه وقت هایی بهتر است آدم حرفش را از طریق نامه به دیگری بزند؟

منطق پرسش و گفتگو: توجه به حقوق دیگران

پرسش های اصلی: آیا براوون کشاورز حق داشت به گاوها این جواب را بدهد؟ آیا می توانست جواب بهتری بدهد؟ به نظر تو آیا گاوها حق داشتند به کشاورز اعتراض کنند؟ چرا؟ وقتی کسی از شما درخواستی دارد شما چگونه نشان می دهید که به درخواست او توجه کرده اید؟ چگونه متوجه شویم چه در خواستهایی را جواب مثبت دهیم چه درخواستهایی را نه؟

منطق پرسش و گفتگو: جرات ورزی و ایستادگی برای حق

پرسش های اصلی: چرا حیوانات مزرعه مجبور شدند اعتصاب کنند؟ چگونه این کار را انجام دادند؟ آیا تابه‌حال شده کسی وسایل تو را به‌زور از تو بگیرد؟ تو چه‌کاری انجام دادی؟

منطق پرسش و گفتگو: اتحاد و همدلی

پرسش های اصلی: به نظر تو اگر تعداد حیواناتی که اعتصاب می کنند بیشتر باشد کشاورز به آنها توجه بیشتری می کند با تعدادشان کمتر باشد؟ چرا؟

منطق پرسش و گفتگو: گفتگو و طرح مساله

پرسش های اصلی: اشاره به اهمیت موضوع گفتگو و بیان مساله. اینکه ممکن است دوست ما درخواستی داشته باشد که از نظر ما غیرمنطقی است ولی وقتی با او صحبت می کنیم متوجه علت و اهمیت درخواست می شویم. صحبت درباره نوع حضور ناعادلانه انسان روی کرده زمین و نحوه رفتار ظالمانه او با سایر حیوانات

فعاليت ساخت نقش مهمي در به ياد ماندن قصه و آموزه هاي تربيتي آن دارد، گاهی می توان فعالیت ساخت یک نوع کنشگری اجتماعی باشد. خواه این اجتماع جمع کوچک یک خانواده خواه جمع دوستان و همکلاسی ها و خواه سابر جمع های بزرگتر باشد. با توجه به اهمیت ارزشهای مطرح شده و  ظرفیت داستان می توان تمرینی برای بیان درخواست ها در خانواده داشت که در دو پیشنهاد زیر مطرح شده است.

- پیشنهاد اول:

 درست کردن یک قوطی به شکل گاو است، که بدنه ی قوطی را با کاغذ یا نمد به شکل یک گاو در می آوریم و برای دهانه ی این قوطی از نقاشی سر گاو استفاده می کنیم، طوری که دهان گاو با سایز بزرگ نقاشی شده وآن را برش می دهیم و روی دهانه ی قوطی می گذاریم. حالا تکه های کوچکی از کاغذ که را به شکل لکه های بدن گاو روی چوب آبسلنگ می چسبانیم و از کودک می‌خواهیم تا خواسته های خود را روی آنها بنویسد یا نقاشی کند و در قوطی گاوی شکل قرار می دهیم.