شلی، گوسفند پشمالو

شلی گوسفنده عاشق پشم‌هاي سفيد و زيبايش است. او دوست دارد پشم‌هايش را كوتاه كند اما حالا خيلي كوچك است. پس او مي‌رود دنيا را بگردد. در مسيرش حيواناتي از او درخواست پشم مي‌كنند. اما او الآن نمي‌تواند پشمي بدهد. شلي بزرگ و بزرگتر مي‌شود، پشم هايش نيز حسابي رشد مي‌كند طوريكه قلبش را نيز مي‌پوشاند و حالا شلي حاضر به بخشيدن پشمش نمي‌شود. پشم‌هاي شلي آنقدر زياد شده‌است كه ديگر درست نمي‌تواند ببيند و راه برود. تا اينكه روزي به جغدي برمي‌خورد. جغد داستان به او مي‌گويد: با پشم‌هاي تو ميتوان چيز‌هاي قشنگتري ساخت. حالا شلي تصميم مي‌گيرد به صورت ديگري از زيبايي پشم‌هايش بيشتر لذت ببرد.

یکی از تله های زندگی مدرن امروزی، فروغلتیدن در حصار خویش است. انسانی که غرق در فردگرایی، همه لذتها و خوشی ها را برای خود می خواهد و غیر از خود، کس دیگری را به رسمیت نمی شناسد. انسانی که خودبینی او مانع از همدلی با دیگران می شود و همین خودبینی در نهایت، این قصر انفرادی را نیز نخواستنی و بی معنا می سازد و آدمی را ملول و بیزار از زندگی فردگرایانه و خودبینانه می کند.

درآمدن از این تله و برقراری ارتباطی متعادل با دیگران مستلزم عبور از خویشتن و تعدیل خواسته های خودمحورانه است. این عبور برای کودکان امروز که غرق در امکانات زیاد و اکثرا در خانواده های کم فرزند بزرگ می شوند، امر راحتی نیست. از سوی دیگر، هر گونه ارتفاعی از خویش، مستلزم بخشش است. شاید از همین روست که امام صادق (ع) می فرماید: « کافر سخیّ أرجى إلى الجنّة من مسلم شحیح: کافر سخاوتمند از مسلمان بخیل به بهشت امید بیشتری می برد (نثر اللئالی، ص 94) ». این گونه احادیث نشان دهنده اهمیت بخشش در فاصله گرفتن از منیت ها و نزدیکی به ایمان و سعادت هستند. کتاب «شلی گوسفند پشمالو»، با تمرکز بر این مساله مهم، در بستری کودکانه، این عبور از خویشتن را به صورتی واقع گرایانه و باورپذیر روایت می کند.

گوسفند پشمهایش را دوست دارد و از صمیم قلب نمی خواهد آنها را از دست بدهد. اینجا همان گره اصلی داستان است که کودکان با آن همراه می شوند و می توانند با شلی همراهی کنند. در ادامه گام به گام، تحول شناختی و تحول عاطفی و ارادی شلی با هنرمندی به تصویر کشده شده است. شلی با چیزهایی که از پشم او درست می شوند و زندگی جمعی را لذت بخش تر و راحت تر می کنند آشنا می شود و می فهمد می تواند با همین پشم ها، چه حیواناتی را خوشحال کند و چه کارهای بزرگی برای جامعه خودش انجام بدهد. او در می یابد که بخش زیادی از خوشحالی او در گرو خوشحالی دیگران است. بخش زیادی از رضایت او، در گروی رضایت و آرامش دیگران است و تلاش می کند تا مسئولیت خودش را در این رضایت بخش و خوشحال کردن دیگر ایفا کند. شلی در پایان با افتخار به بخشش پشم هایش مصمم می شود.

 در ادامه قصد داریم گفتگو در باب ارزش های اخلاقی کتاب را بیان کنیم. بخش اصلی گفتگو با کودک در پایان کتابخوانی صورت می‌گیرد و گاهی در خلال کتابخوانی برای درک بیشتر مفاهیم و داستان کتاب با کودک گفتگوی کوتاهی صورت می‌گيرد.

الف- جلب توجه كودك به قصه(ارتباط اوليه):

براي شروع قصه‌گويي نياز است كه در ابتدا توجه كودك را به داستان جلب كنيم. بدين ترتيب ميتوان گفتگوي كوتاهي درمورد ارزش اخلاقي كتاب يعني بخشش انجام داد و سوالاتي در اين رابطه از كودك پرسيد. سوالاتي از قبيل: «به نظر تو بخشش يعني چه؟ به چه كسي بخشنده مي‌گويند؟ تا حالا شده است كه چيزي را به كسي ببخشي يا هديه بدهي؟ به نظر تو ما آدم ها چه چيز‌هايي را بايد به ديگران ببخشيم و هديه دهيم؟ اگر كسي از تو چيزي را بخواهد كه ‌آن را خيلي دوست داري( براي مثال اسباب بازي) چه ميكني؟». اين سوالات را نيز ميتوان در پايان كتابخواني پرسيد. يكي ديگر از فعاليت‌هايي كه ميتوان انجام داد اين است كه با كودك درمورد پشم چيني گوسفندان و نخ ريسي گفتگو كرد. و براي آشنايي بيشتر كودك با اين فعاليت‌ها ميتوان فيلم و عكس به او نشان داد و يا همراه كودك در اينترنت جست‌وجويي انجام داد.

ب- خودبيني و غرور:

در قصه مي‌خوانيم كه شلي پس از اينكه پشم‌هايش بيشتر مي‌شود و ديگر حيوانات از او و پشم‌هايش تعريف مي‌كنند شلي دچار خودبيني و غرور مي‌شود. شلي براي زيبايي پشم‌هايش ارزش بسياري قائل مي‌شود و حتي خود را زيباتر از ديگران تصور مي‌كند. در اين قسمت ميتوان از كودك سوال كرد كه« به نظر او چرا شلي پشمش را به حيوانات نمي‌دهد؟ حيوانات ديگر كتاب چه چيز زيبايي دارند؟»

ج-بخشش و كمك:

در داستان مي‌بينم كه شلي وقتي بزرگتر مي‌شود و پشم‌هايش نيز رشد مي‌كند ديگر حاضر به كوتاه كردن پشم‌هايش و بخشيدن آن به ديگران نيست. در ادامه مي‌بينيم شلي آنقدر دلبسته زيبايي پشم‌هايش شده است كه نمي‌خواهد اين پشم‌هاي زيبا را از دست دهد. درواقع شلي زيبايي بخشش را درك نكرده است كه پشم خود را به ديگران دهد. پشم‌هاي شلي به حدي رشد مي‌كند كه قلبش را نيز مي‌پوشاند و ديگران را فراموش مي‌كند و نياز ديگران به پشمش را نمي‌بيند. پشم‌هاي او به حدي مي رسد كه خودش را نيز به زحمت انداخته و به سختي راه مي‌رود. براي تاكيد بيشتر ميتوان در اين قسمت از كودك سوال كرد كه «چرا شلي به درخت برخورد كرد؟». در ادامه داستان جغد به شلي حرفي مي‌زند كه او را به فكر وامي‌دارد. جغد مي‌گويد با اين پشم‌هاي زيبايت ميتوان چيز‌هاي قشنگتري هم ساخت. در اين قسمت ميتوان از كودك سوال كرد كه «منظور جغد از ساخت چيز‌هاي قشنگتر چيست؟». در انتهاي كتاب مي‌بينيم كه شلي پشم‌هايش را بخشيده است و نيازهاي حيوانات را برطرف كرده است و از كودك مي‌پرسيم كه «حالا شلي چه احساسي دارد؟ اگر پشم‌هايش را به اين حيوانات نمي‌داد چه اتفاقي هم براي شلي و هم براي اين حيوانات مي‌افتاد؟»

برقراری ارتباط اولیه

به نظر تو بخشش يعني چه؟ به چه كسي بخشنده مي‌گويند؟ تا حالا شده است كه چيزي را به كسي ببخشي يا هديه بدهي؟ به نظر تو ما آدم ها چه چيز‌هايي را بايد به ديگران ببخشيم و هديه دهيم؟ اگر كسي از تو چيزي را بخواهد كه ‌آن را خيلي دوست داري( براي مثال اسباب بازي) چه ميكني؟ آيا مي‌داني نخ لباس‌هايمان از كجا مي‌آيد؟ پشم‌هاي گوسفندان را براي چه مي‌چينند؟

بخشش

به نظرت چرا شلي پشمش را به حيوانات نمي‌دهد؟ چرا شلي به درخت برخورد كرد؟ منظور جغد از ساخت چيز‌هاي قشنگتر چيست؟ شلي بعد از اينكه پشم‌هايش را بخشيد چه احساسي داشت؟ اگرشلي پشم‌هايش را به اين حيوانات نمي‌داد چه اتفاقي هم براي شلي و هم براي اين حيوانات مي‌افتاد؟ چه اتفاقي افتاد كه شلي پشمش را به حيوانات بخشيد؟ با پشم شلي چه چيز‌هايي درست شد؟

در بخش فعاليت ساخت سعي مي‌شود فعاليت‌هايي مناسب با ارزش‌هاي اخلاقي كتاب انجام پذيرد تا كودك ارزش اخلاقي كتاب را به خوبي درك كند و داستان و ارزش قصه در ذهن كودك ماندگار شود.

 يكي از فعاليت‌هايي كه ميتوان انجام داد تمرین بخشيدن است. اگر كودك تمايل داشت مي‌تواند لوازمي مانند اسباب بازي، كتاب و يا لباس‌هاي سالم خودش را به كودكي كه نياز دارد ببخشد. نكته مهم در اين كار اين است كه خود كودك با تمايل قلبي‌او با دست و زبان خودش اين کار را انجام دهد تا لذت آن را به خوبي بچشد.

 نكته مهم ديگر اين است كه می توان توجه کودک را به این نکته جلب کرد که بخشيدن مي‌تواند به امور غيرمادي مانند شاد كردن كسي، عيادت از بيمار، آموزش نكته‌اي به فرد و.... هم شامل شود

فعاليت ديگري كه ميتوان انجام داد درست كردن پف فيل يا پاپ كورن ساده به همراه كودك است. اين پف فيل ها را در كيسه بسته بندي كرده و كاردستي ساده گوسفند را نيز ساخته و به بسته بندي ها متصل مي‌كنيم. به همراه كودك اين خوراكي ها را به دوستانش و يا همسايه ها مي‌دهيم.