چگونه می توان بال شکسته ای را درمان کرد؟

بال‌هاي پرنده‌اي به شيشه‌هاي بلندترين ساختمان شهر كوبيده‌ شد و به زمين افتاد. هيچ كس به آن پرنده توجهي نمي‌كرد. تا اينكه پسركي مهربان پرنده را ديد. او پرنده را براي درمان به خانه خود برد. او با كمك پدر و مادرش سعي مي‌كند كه پرنده را خوب كند. بايد ديد آيا موفق مي‌شود؟!

زیست انسانی بدون حضور مولفه هایی چون همدلی و کمک، زیستی تلخ و تاریک خواهد بود. چراغ روشن انسانیت و مهر هنگامی روشن می شود که آدمیان نسبت به هم نوعان خویش و نیز موجودات زنده دیگر، مهربانی و توجه داشته باشند و در سختی و دشواری، همدلانه همراهی کنند. این همدلی و مهربانی، آنچنان اهمیتی دارد که شعر سعدی درباره آن شهرتی جهانی یافته است که:

 بنی آدم اعضای یک پیکرند   که درآفرینش ز یک گوهرند

 چون عضوی به درد آورد روزگار   دگر عضوها را نماند قرار

 تو کز محنت دیگران بی غمی     نشاید که نامت نهند آدمی

قصه «چگونه میتوان بال شکسته ای را درمان کرد؟»، قصه همدلی و توجه است و نوری که در میان آسمان خراش های قندیل گرفته زمستانی، می تواند دلهای ما را گرم کند. پسری با مادر در حال بالا آمدن از پله های مترو هستند که کبوتری زخمی را بر زمین می بیند. توجه پسرک به محیط پیرامون و دیدن چیزی که دیگران به خاطر شتاب زندگی روزمره و بدوبدوهای روزانه قادر به دیدن آن نیستند، نکته قابل توجه قصه است. این توجه اولیه، راه همدلی را کلید می زند و در ادامه، قصه همدلی ها، مراقبت ها و احساس مسئولیت پسرک و خانواده وی را شاهدیم.

تصویری بودن کتاب و متن تنک آن، فضایی از سکوت و تامل را برای مخاطب فراهم می آورد تا بتواند با حسی نزدیک و همراه با تصاویر و قصه ها پیش برود. تمام صفحه بودن تصاویر کمک می کند تا ما در این قصه محاط شویم.

در ادامه، مسئولیت پذیری، رخ می نماید. مسئولیت پذیری گمشده این روزهای جهان است. تمرکز بر آزادی و وانهادن مسئولیت، باعث شده تا با نسلی تمامیت خواه و نامسئول مواجه باشیم. این مسئولیت پذیری که یکی از اهداف ثابت همه نظام های تربیتی است، در دنیای امروز به کیمیایی دست نیافتنی تبدیل شده است. قصه حاضر، با نگاهی انسانی، غیرتجویزی و غیر توصیه ای و با برانگیختن احساسات مخاطب، مسئولیت پذیری را در وی نهادینه می سازد و او را گام به گام در جریان بهبودی پرنده قرار می دهد. همذات پنداری مخاطب با شخصیت های قصه و نگرانی وی برای بهبودی پرنده، بذر مسدولیت پذیری را در وجود وی بارور می سازد و در وی آمادگی اولیه پذیرش مسئولیت را فراهم می آورد.

اين داستان همانطور كه در بخش پيشين بيان شد، اشاره بر ارزش‌هاي اخلاقي چون همدلی، كمك به ديگري و مسئوليت پذيري دارد. در ادامه، با تمرکز بر این ارزش‌ها، گفتگوها و روند فعالیت‌های همراه با خوانش کتاب، توضیح می‌یابد. لازم به ذکر است بیشتر این گفتگوها باید پس از یک دور خواندن قصه صورت پذیرد و غیر از ارتباط اولیه، بقیه پرسش‌ها به پس از خوانش کتاب منتقل شود. در صورت لزوم پس از یک دور خواندن و برای آغاز گفتگوها می‌توان به کتاب برگشت و روی بخش‌های بیان شده، تمرکز کرد.

الف- جلب توجه كودكان به قصه( ارتباط اوليه):

داستان از همان تصوير جلد كتاب آغاز مي‌شود. در تصوير جلد مشاهده مي‌كنيم كه كبوتري بر روي زمين افتاده است و پسرك داستان در نزديكي كبوتر قرار دارد. درصورتيكه مردمي كه در آن محل درحال رفت‌و آمد هستند توجهي نشان نمي‌دهند. در اين بخش با كودك گفتگو را آغاز مي‌كنيم و از او پرسش‌هايي مناسب چون چرا كبوتر بر زمين افتاده است، پسرك چه مي‌كند و چرا ديگران توجهي به كبوتر ندارند مي‌پرسيم. با اين پرسش‌ها علاوه بر جلب توجه كودك به او در درك مفهوم همدلي نيز كمك مي‌كنيم. در اين داستان همانطور كه مشاهده مي‌كنيد تصاوير بيش از متن گوياي قصه مي‌باشد به همين ترتيب تصاوير نقش بسيار مهمي در اين كتاب ايفا مي‌كنند. پس لازم است كه داستان را به آرامي پيش برد و توجه كودك را به تصاوير جلب كنيم و همچنين از كودك بخواهيم آنچه را كه در تصاوير مي‌بيند بيان كند. خواندن داستان را آغاز مي‌كنيم. در حين خوانش كتاب گفتگوي مفصلي صورت نمي‌گيرد و فقط در مقاطعی از قصه، مکث‌ها یا تغییر لحن‌هایی انجام می‌شود تا نوعی از تمرکز روی نقاط حساس صورت پذیرد.

ب- ارزش همدلي و كمك به ديگري:

در قسمتي از كتاب مي‌بينيم كه« هيچ كس نگاه هم نكرد.». كبوتر داستان بر روي زمين افتاده است و مردم به اندازه‌اي درگير خود هستند كه هيچ توجهي به كبوتر زخمي نمي‌كنند. درصورتيكه در ادامه مي‌بينيم كه پسرك داستان به همراه مادرش هنگامي كه وارد آن فضا مي‌شود به سرعت توجهش به پرنده جلب مي‌شود. اين قسمت فرصت خوبيست براي اين پرسش كه چرا مردم كبوتر را نمي‌بينند ولي پسرك به كمك پرنده مي‌رود.

ج- ارزش مسئوليت‌پذيري و كمك به ديگري:

در ادامه داستان مي خوانيم كه: « اما گاهي مي‌شود بال شكسته‌اي را درمان كرد.». پسرك براي كمك به اين پرنده تمام سعي خود را به كار مي‌گيرد و والدينش نيز همراهي مي‌كنند. در تصاوير، مسئوليت‌پذيري كودك را مشاهده مي‌كنيم كه او شب و روز براي بهبودي پرنده تلاش مي‌كند و از روش‌هاي مختلفي براي كمك استفاده مي‌كند. و در پايان داستان پرنده را در آسمان رها مي‌كند. در اين قسمت ميتوان با كودك گفتگو كرد كه چرا پسرك براي نجات پرنده تلاش مي‌كند و اگر اين سعي و مراقبت او نبود چه آينده‌اي در پيش پرنده داستان مي‌بود. از اين طريق كودك را بيشتر متوجه اهميت تلاش و مراقبت پسرك مي‌كنیم.

برقراری رابطه اولیه

چه اتفاقي براي پرنده افتاده؟ پسرك چه كاري دارد مي‌كند؟ چرا مردم توجهي به پرنده و پسرك ندارند؟

ارزش همدلي ارزش كمك به ديگري ارزش مسئوليت‌پذيري

چرا مردم به پرنده كمك نكردند ولي پسرك كمك كرد؟ پسرك براي نجات پرنده چه كارهايي كرد؟ چرا پسرك براي نجات پرنده تلاش كرد؟ اگر پسرك كمك پرنده نمي‌كرد چه اتفاقي مي‌افتاد؟ تا حالا شده به حيواني كمك كنيد؟ اگر دوستتون اتفاقي برايش بيفتد و كمك بخواهد چه مي‌كنيد؟ تا حالا شده به دوستتون كمكي كنيد بعدش چيشد؟

هدف از فعاليت ساخت ماندگاري داستان و ارزش‌هاي اخلاقي قصه در ذهن كودك مي‌باشد. همچنين انجام اين فعاليت‌ها به مهارت‌هاي دست‌ورزي كودك كمك مي‌كند.

 همانطور که در تصویر مشاهده می‌كنيد برای فعالیت این داستان کودک می‌تواند با ابزارهايي مانند كاغذ رنگي كبوتري بسازد. براي قسمت زخمي بالش هم ميتوان با پارچه سفيد و يا دستمال كاغذي مرهمي دور بال كبوتر قرار داد به طوريكه اين پارچه قابل جدا شدن از پرنده باشد.