چکیده
در این جلسه به موضوع «سنت، تشیع و تاریخ سیاسی و فرهنگی اسلام» پرداخته شده است. در ابتدا بیان شد که بهترین راه برای شناخت اسلام، شناختن شخصیت شخص پیامبر است. اسلام‌شناسی در حقیقت پیامبر‌شناسی است و بهترین مرجع برای شناخت پیامبر، قرآن است. توضیحات و توصیفات قرآن درباره پیامبر، ما را با سیر فکری و اخلاقی ایشان آشنا می‌کند. در ادامه، ابتدا به ویژگی‌های شخصیت پیامبر در تاریخ و از منظر مورخان مسلمان پرداخته شد. همانند اجتماعی بودن، اهل تجارت، سیاست و معنویت بودن و... سپس ویژگی‌های ایشان در قرآن بیان گردید. از جمله، دارا بودن اخلاق بسیار نیکو، محجوب بودن و تردیدها و نگرانی های درونی ایشان. در بخش پایانی، به بحث شیعه و سنی به عنوان دو شاخه بزرگ در اسلام اشاره شد و رویکرد پلورالیزم درون دینی درمورد آن‌ها بیان گردید. به این معنی که هر دو شاخه، دو تفسیر و تحلیل از اسلام هستند که به یک اندازه موجب نجات می‌شوند. نتیجه این نگرش این است که اول، لعن و نفرین‌ها کنار گذاشته می‌شوند. دوم، اختلاف میان این دو، صددرصدی در نظر گرفته نمی‌شود. سوم اینکه عمل کردن به فقه اهل تسنن یا تشیع جایز شمرده می‌شود. زیرا مهم این است که هویت و وحدت اسلامی حفظ شود. بنابراین در آموزش باید این وحدت عملی را محترم بشماریم و آموزش بدهیم و از این طریق اتحاد را بیشتر و محکم‌تر بکنیم.
نکات
اسلام شناسی، همان شناخت شخصیت پیامبر است، دقیقه: ۰۹:۴۴
معرفی کتابهای مرتبط با پیامبر و تاریخ اسلام، دقیقه: ۱۱:۱۸
ویژگی‌های پیامبر در تاریخ، دقیقه: ۲۰:۴۸
ویژگی‌های پیامبر در قرآن، دقیقه ۳۰:۳۸
تاثیر پیامبر بر پیروان و امت اسلام، دقیقه: ۴۶:۱۵
تحلیل درست از نسبت میان تسنن و تشیع، دقیقه: ۵۱:۵
نتایج در نظر گرفتن تسنن و تشیع به عنوان دو تفسیر از اسلام، دقیقه: ۵۳:۰۱
پرهیز از تاکید بر اختلافات میان سنی و شیعه، ۱:۰۱:۳۷
نقد معیار بودن شخصیت پیامبر برای شناخت اسلام ۱:۰۷:۳۹
پرسش و پاسخ
چرا اسلام به‌نظر دین غم‌زده‌ای است و شادی در آن کمتر دیده می‌شود؟
این موضوع بیشتر ریشه فرهنگی دارد. مثلاً در ایران به‌دلیل تأکید بر مظلومیت امامان، غم در فرهنگ شیعه غالب شده است. حتی در مناسبت‌های شادی نیز گاهی سخنرانی‌ها به روضه‌خوانی ختم می‌شود. در مقابل، در جوامع اهل سنت، مناسبت‌هایی مثل ماه رمضان با شب‌نشینی و شادمانی بیشتری همراه است. لازم است این نگاه غم‌محور تغییر کند و جنبه‌های شادمانی دین برجسته‌تر شود.
چه قسمت‌هایی از هویت شیعی و تاریخی خود را به کودکان و نوجوانان منتقل کنیم؟
باید به جای تأکید بر اختلافات، نکات درخشان فرهنگ شیعی را منتقل کنیم. دفاع از حقانیت امام علی و بیان فضایل او به‌طور منطقی می‌تواند مؤثر باشد، بدون اینکه لعن و تکفیر دیگران مطرح شود. در مورد امام زمان نیز بهتر است فقط به اصل موضوع اشاره شود و از ورود به جزئیات و مسائل پیچیده پرهیز شود.در مواجهه با اختلافات فقهی میان شیعه و سنی چه رویکردی باید داشت؟
این تفاوت‌ها را باید کم‌اهمیت جلوه داد. همان‌طور که در اهل سنت مکاتب فقهی مختلفی وجود دارد، در شیعه نیز دیدگاه‌های متفاوتی هست. باید تأکید شود که این اختلافات قداست ندارند و احکام فقهی بیشتر جنبه قراردادی دارند.
منابع
کتاب «تاریخ تحلیلی اسلام» از سیدجعفر شهیدی، «سیرت رسول الله» از عباس زریاب خویی، دو کتاب «محمد در مکه» و «محمد در مدینه» از ویلیام مونتگومری وات.