چکیده
موضوع اصلی این جلسه بررسی مفهوم هویت «Identity» است. در ابتدا به مفهوم هویت و تفاوتش با سایر مفاهیم پرداخته شد. هویت تعریفی است که من از خودم دارم که هویت یک ویژگی ثابت و از پیش‌داده‌شده نیست، بلکه در تعامل با دیگران و درون زمینه‌های اجتماعی شکل می‌گیرد و مدام بازتعریف می‌شود. اما هویت‌یابی،«Identification» فرایندی است که طی آن فرد با استفاده از دسته‌بندی‌ها و معناهای موجود در جامعه (مثل قومیت، جنسیت، طبقه، ملیت و…)، توسط دیگران برچسب‌گذاری می‌شود؛ شرق‌شناسی «Orientalism» بر همین اساس توسط غرب شکل گرفت که تصویری یک‌دست و یک‌پارچه از انسان‌ها و فرهنگ‌های خاورمیانه تولید کنند. هویت با مفهوم خویشتن و شخصیت نیز تفاوت دارد. شخصیت مجموعه‌ای ست از کردار و گفتار، احساس‌ها و عواطف و طرز تفکر من که در طول سالیان زیاد شکل می‌گیرد. اما self یا همان خویشتن، تجربه‌ای هست که من از زندگی دارم. هویت، تعریفی است که من از این خویشتن‌دارم. هویت، شخصیت و خود، در جمع حضور پیدا می‌کند و خلق می‌شود. در فرایند فرهنگ پذیری و احتماعی شدن. یعنی زمانی که خودمان را از نگاه دیگران می‌بینیم. در ادامه این مفاهیم به مفهوم مهاجرت پیوند زده و بیان شد که اختلاف میان نسل اول و دوم مهاجران در زمینه هویتی چگونه است. مهاجرت همانند مناسک گذار در هر فرهنگی است. به معنای کندن از جای قبلی و در آستانه‌ی جای جدید قرار گرفتن است. بدون وصل شدن و وابستگی به آن مکان جدید. این تجربه‌ی نسل اول مهاجران است. اما نسل دوم تکه‌هایی از فرهنگ را که توسط خانواده بهش رسیده، کنار هم گذاشته و یک شناخت دست‌دوم از فرهنگ مادری دارد و این موجب اختلاف و تنش میان نسل اول با فرزندان خود به عنوان نسل دوم مهاجران می‌شود. بهترین شیوه فرهنگ‌پذیری این نسل آموزش در میان تنوع و کثرت فرهنگی از اقوام و ملیت‌های دیگر است.
نکات
تعریف و تفاوت هویت (Identity) با هویت‌یابی(Identification): ۰۲:۳۵
· اهمیت هویت‌ها از حیث تعیین حوزه و قلمرو حرکت‌های اجتماعی ۱۵:۲۶
· اهمیت هویت از حیث سیالیت و کشف شدگی آن در دوران مدرن ۱۸:۰۰
· تفاوت هویت با «شخصیت» و «خویشتن» ۲۹:۰۵
· تأکید بر اجتماعی بودن شکل‌گیری هویت ۳۶:۰۵
· پیوند مفاهیم هویت با مهاجرت، مهاجرت: مناسک گذار ۵۳:۳۳
· تفاوت هویتی نسل اول و دوم مهاجران ۰۱:۰۲:۳۰
· فرهنگ‌پذیری نسل دوم با آموزش و رشد در بستر «تنوع و کثرت فرهنگی» ۰۱:۲۳:۰۵
· وارد کردن اسطوره‌ها در آموزش فرهنگی نسل دوم ۰۱:۲۹:۴۲
پرسش و پاسخ
مشکل هویت مسلمان‌های دیگر چیست؟
مشکل هویت مسلمان‌های دیگر (مثل بسیاری از مهاجران دیگر) این است که خودِ مهاجرت به‌طور طبیعی بین نسل اول و دوم تنش ایجاد می‌کند؛ چون نسل اول در وضعیت در آستانه بودنliminality»» بین دو فرهنگ قرار می‌گیرد. این تنش برای همه گروه‌ها کم‌وبیش هست، اما در گروه‌هایی که توانسته‌اند در «enclave» یک بستر فرهنگیِ نسبتاً بازسازی‌شده (محله قومی، شبکه‌های اجتماعی-مذهبی، الگوهای فرهنگی) داشته باشند، معمولاً کمتر می‌شود.
اهمیت حضور بچه‌های نسل دوم در کشور میزبان چیست؟
حضور بچه‌ها در جامعه میزبان ضروری است، چون موفق‌ترین نسل دوم کسانی‌اند که هر دو فرهنگ مادری و میزبان را می‌شناسند و دوفرهنگی (Biocultural) می‌شوند.
شرکت در مراسم و محافل کشور میزبان لزوماً به معنی پذیرش هویت آن‌ها یا از دست دادن هویت خودی نیست؛ بیشتر نشان‌دهنده عضویت اجتماعی است.
چه جایگاهی برای بچه‌های نسل دوم خوب هست؟ چه مدارسی خوب هست؟
مدارس و محافل مناسب برای این بچه‌ها فضاهای «چندفرهنگی» هستند؛ نه کاملاً ایرانی و نه کاملاً آمریکایی، بلکه با حضور قومیت‌ها و ملیت‌های مختلف.
در چنین محیطی نسل دوم راحت‌تر هویت قومی-مذهبی خودش را بیان و از آن دفاع می‌کند و کمتر احساس شرم/پنهان‌کاری پیدا می‌کند.
چه ابعادی از هویت فرهنگی را باید وارد زندگی نسل دوم کنیم و چرا مهم است؟
پاسخ: مهم‌ترین خلأ، آشنایی با «اسطوره‌ها و شخصیت‌های تاریخی-اسطوره‌ای» است. چون این روایت‌ها ارزش‌های اخلاقی و معنای زندگی را منتقل می‌کنند، به نسل دوم الگو می‌دهند تا در موقعیت‌های سخت بهتر تصمیم بگیرد و مفاهیمی مثل تعهد، گذشت و جوانمردی را ملموس‌تر بفهمد.حضور پدر و مادر در مدارس بچه‌ها چقدر ضرورت دارد؟
حضور پدر و مادر در مدرسه بچه‌ها خیلی ضروری است چون بین مدرسه/نهادهای کشور میزبان و ارزش‌ها و نیازهای فرهنگی خانواده پل می‌زند و جلوی سوءبرداشت‌ها را می‌گیرد.
این حضور هم برای تشویق و هم برای تذکر و اصلاح اطلاعات نادرست لازم است، به‌خصوص وقتی والدین بتوانند با مدیر و معلم گفت‌وگو کنند.
منابع
آنتونی گیدنز، ادوارد سعید، مارکس، ماکس وبر، دورکهیم، مارگارت مید، جورج زیمل